من و تۆ هێندە لێک جیاواز بووین و ئەو جیاوازییەش هێند بۆ هەردوولامان پڕ مەترسی بوو کە ئەگەر کەسێک بیویستبا وەزعی ئێمە (من منداڵێکی بچووک و لاواز کە هێواش هێواش خەریکە پێدەگات و تۆش پیاوێکی زۆر بەهێز و پێگەیشتوو)، پێشبینی بکات کە لە داهاتوو چیی لێدێت، دەگەیشتە ئەو بڕوایەی کە تۆ بە ئاسانی من دەخەیە ژێر پێلەقە و وردم دەکەیت بە جۆرێک کە تەنانەت ئێسقانێکیشم لێ بە جێ نامێنێتەوە! کەچی وای لێ نەهات چونکە کردەوە و جوڵانەوەی زیندەوەران پێشبینی ناکرێت.
زۆرجار ڕۆماننووس دەبێتە هونەرمەندێکی بێبەها، هۆکاری بێبەهاییەکەشی ئەوەیە لە جێی ئەوەی هەوڵ بدات هاوکێشەکە هەڵبگەڕێنێتەوە، هەوڵ دەدات ژیان و شتەکان و مرۆڤەکانیش وەک ئەو وێنەیە لێبکات کە لە خەیاڵی خۆیدا دەخولێتەوە، بۆیە ژیان و شتەکان و مرۆڤەکان دەبن بە بنەڕەتێک بۆ ئەو وێنەیەی کە پێویستە لە خەیاڵدا بێت.
بەڵام ئایا کێ دەتوانێت بە متمانەوە نێوەندگیری بکات و بڕیار بدات کە كام کۆمەڵە ڕاستەقینەیە و کام کۆمەڵە وەهمە؟
کاترین!
شاکانی لای ئێمە هەرگیز لە شاکانی ئێوە ناچن. هەموو پیاوێک لای ئێمە شایەکە بۆ خۆی، ڕووبەری دەسەڵاتی ئەو شایانەی ئێمە هێندە بچووکە، کە وەک ئاودەستخانەی چایخانە و هۆتێلەکان بە تەنیشت یەکەوەن. ئەو شا گچکانە لە ژنەکانیان دەدەن، قژیان ڕادەکێشن، بەسەر منداڵاندا دەنەڕێنن و ناچاریان دەکەن بە زگی برسی بخەون، لەبەرئەوەی خواردنەکەیان لەبەردەم میوانە ورگنەکانیانا دادەنێن!
بۆ شوێنەکانی منداڵیم گەڕامەوە، بۆ شەقامی لۆگۆف و شەقامی سۆفا و باخچەی لۆکسمبۆرگ.
لەناکاو مەیخانەی بازار سەرنجی ڕاکێشام و باپیرەمم بیر هاتەوە کە جارجار یاوەری دەکردم بۆ ئەوێ، لە ساڵی 1913 لە تەنیشت یەکەوە لەسەر کورسی دانیشتین و هەمووان سەیریان دەکردین وەک ئەوەی هاوەڵمان بن، داوای کوپێکی گەورە لە بیرەی کرد و بۆ منیش داوای کوپێکی بچوک، هەستم دەکرد کە ئازیزم..
-لە ڕووی جیۆگرافییەوە (هەولێر) وەک هەر شارێکی تر لە گۆڕاندایە و ناکرێت وەک زۆنێکی چەسپاو سەیری بکەین. تاکوو حەفتاکانیش (هەولێر) تەنیا قەڵات و دەوروبەری قەڵاتی دەگرتەوە. (هەولێری) تەنیا بۆ (تورکمان) بەکاردەهات. لە هەشتاکان ئەو تێگەیشتنە گۆڕانی بەسەردا هات. لە نەوەدەکانەوە گۆڕانی تر و لە دوای ڕووخانی ڕژێمی بەعسەوە زۆر گەورەتر بەسەر جیۆگرافیای ئەو شارەدا دێن. پرسیار ئەوەیە چۆن (حەمەئەمین) دەتوانێت لە ڕێگەی جیۆگرافیاوە (هەولێری) دەستنیشان بکات؟
ناچاربووین هەریەکەمان لە شارێکدا بژین، هەوڵماندا لە ڕێگەی نامە گۆڕینەوەوە بەسەر ئەو جیابوونەوە زۆرەملێیەدا زاڵبین. ئەو بێگومان بە عەرەبی نامەی بۆ دەنووسیم، بەڵام من بەداخەوە بە فەڕەنسی بۆم دەنووسی. هەندێکجار جۆرج گاڵتەی لەگەڵدا دەکردم و دەیگووت: "تۆ تەنها لە ڕێگەی چەند ڕستەیەکی بیانییەوە گوزارشت لە خۆشەویستیی نیشتیمانەکەت دەکەیت"، منیش بە جۆرە توڕەبوونێکەوە وەڵامم دەدایەوە: "دواجار زمان چییە جگە لە ئامرازێک"...
ستیڤن پینکەر دژی (بیرۆکەی پەڕەی سپی)ـی جۆن ستیوارت میل دەوەستێتەوە کە ناوەڕۆکەکەی بریتییە لەوەی: "مێشکی مرۆڤ هیچ پێکهاتەیەکی بۆماوەیی نییە، دەکرێ بەهۆی کۆمەڵگا و خواستی خۆمان شێوەی پێ ببەخشرێت" کە پشتیوانی لە "ویستی ئازاد" یان ئەوەی کە "هەموو مرۆڤ یەکسانن، دەتوانن دواجار بگەنە هەمان دەرئەنجام" دەکات.
پینکەر دژی جۆن ب. واتسۆنیش دەوەستێتەوە کە لە کتێبی ڕەفتارناسی-Behaviorism دەڵێت گوایە ئەگەر بێت و دەرزەنێک منداڵی ساوای بخەنە بەردەست، دەتوانێت چۆنی بوێت ئاوا شێوەیان پێ ببەخشێت. پینکەر دەڵێت: "مێشکی مرۆڤ هەرگیز ناکرێت وەک پەڕەیەکی سپی بێت، لەبەرئەوەی بە درێژایی هەزاران ساڵ بە کێبڕکێی پەرەسەندندا تێپەڕیووە".